Nhiều khách hàng thường yêu cầu báo giá cho “van dao – knife gate” trong khi thực tế lại đang cần loại “cổng trượt – slide gate” để dùng cho môi chất dạng bột khô. Thường thì hai thuật ngữ này được xen vào nhau nên thi thoảng gây nhầm lẫn, cổng dao và cổng trượt KHÔNG giống nhau.
Van cổng dao sử dụng một lưỡi dao để cắt qua các tạp chất/ thành phần rắn khác trong chất lỏng; trong khi van cổng trượt là sử dụng một tấm trượt để điều khiển hoặc kiểm soát dòng chảy của vật liệu dạng khô.
1. Van cổng dao (knife gate) để cắt qua chất lỏng/ chất khí có lẫn các loại tạp chất khác
Van cổng dao ban đầu được thiết kế để sử dụng trong ngành công nghiệp giấy và bột giấy. Bằng cách sử dụng một lưỡi có cạnh sắc, vát, được thiết kế lý tưởng để cắt qua bột giấy dai thường gặp trong ngành công nghiệp giấy và bột giấy. Cổng dao dạng lưỡi giúp dễ vận hành và chi phí chế tạo thấp. Do đó, việc sử dụng van cổng dao nhanh chóng được mở rộng sang nhiều thị trường khác, bao gồm xử lý nước thải, dầu khí, khai thác mỏ và điện. Van cổng dao trở nên hữu ích trong các ứng dụng bùn và dung dịch đặc vì lưỡi của chúng có thể cắt qua môi chất một cách dễ dàng.
Ngày nay, van cổng dao có thể được tìm thấy trong nhiều nhà máy chế biến. Chúng phù hợp cả với các đường ống kích thước lớn để đóng mở dễ dàng các dòng chảy với các loại môi chất như dầu nặng, mỡ nhẹ, bùn, bột giấy, véc ni và nước thải. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là van cổng dao chỉ phù hợp với điều kiện áp suất thấp.
Mặc dù cửa dao xử lý tốt chất lỏng và khí, nhưng tác dụng của chúng bị giảm đi đáng kể khi được sử dụng trong các ứng dụng dạng khô. Cổng dao được thiết kế lưỡi dao được tỳ vào một miếng gioăng đàn hồi sau khi lưỡi cắt xuyên qua vật liệu. Chất lỏng dễ dàng đi qua qua gioăng mềm này mà không bị kẹt lại. Ngược lại, khi bột hoặc chất rắn đi qua cửa dao, vật liệu dạng khô sẽ bị nhét vào gioăng ở vị trí tiếp xúc giữa cửa van và gioăng. Gioăng sẽ bị mài mòn và theo thời gian, lưỡi dao sẽ không đóng chặt. Điều này ngăn cản sự đóng kín của van và van sẽ bị rò rỉ.
Trong cả hai trường hợp, để đảm bảo độ kín cần phải thay thế các gioăng của cổng dao khi nó bắt đầu bám bụi, tùy thuộc vào van và vị trí của nó, có thể cần phải tháo toàn bộ van ra khỏi hệ thống để thay thế các phụ tùng. Điều này có thể phức tạp vì van cổng dao thường được làm bằng kim loại nặng. Trọng lượng của van khiến việc bảo trì hoặc thay thế van rất khó khăn. Hơn nữa, việc tháo van vì mục đích bảo trì sẽ dẫn đến thời gian ngừng hoạt động, giảm sản lượng và tác động tiêu cực đến hiệu quả sản xuất. Vì vậy chỉ nên dùng van cổng dao cho các dung dịch.
2. Van cổng trượt (slide gate) để cắt qua dòng môi chất khô
Không giống như van cổng dao, van cổng trượt là một loại phù hợp với một hệ thống được thiết kế đặc biệt để phù hợp với môi chất dạng bột, viên và hạt dạng khối khô. Van cửa trượt là van chuyển động tuyến tính trong đó một tấm phẳng trượt vào dòng chảy để đóng cắt vật liệu hoặc không khí. Cổng có thể đóng hoặc mở tấm trượt ngay cả khi vật liệu đang lưu thông mọi lúc. Trong hầu hết các thiết kế, tấm trượt của cổng không tiếp xúc với con người. Vì vậy, loại van này rất an toàn trong vận hành. Một tấm trượt không có nguy cơ rủi ro hoặc nguy hiểm cho người vận hành bên trong hệ thống khi người vận hành tuân thủ các quy trình an toàn thích hợp.
Cổng trượt sử dụng tấm trượt hình chữ nhật bằng thép không gỉ để đóng hoặc mở dòng vật liệu khô. Tấm trượt hoạt động giữa hai tấm polyme cứng, chịu được nén. Ở vị trí đóng, lực nén trên cửa van ngăn không cho vật liệu và không khí thoát ra ngoài qua van hoặc rò rỉ ra ngoài. Vì cấu tạo cửa dao không có các tấm polyme cứng để bịt kín lưỡi dao trong quá trình truyền động, một khoang được tạo ra nơi vật liệu sẽ tích tụ. Van cổng trượt cũng “tự làm sạch” vật liệu khỏi gioăng làm kín trên mỗi hành trình của cửa trượt để ngăn chặn việc tích tụ các vật liệu gây kẹt.
Các gioăng polyme cứng của cổng trượt sẽ bù cho sự hao mòn không giống như cổng dao. Khi gioăng làm kín của cửa dao bị mòn, chúng bắt đầu bị rò rỉ và phải được thay thế. Đối với van cổng trượt các gioăng polyme cứng được gia cố bằng một lớp đệm cao su cứng và được nén. Khi các gioăng polyme cứng bị mài mòn theo thời gian, lớp đệm cao su đảm bảo duy trì lực ép các đệm polyme cứng vào tấm trượt.
Tuy nhiên, van cổng trượt không được thiết kế để bịt kín chất lỏng. Khi tấm trượt đóng lại, nó nằm vào một miếng đệm polyme không có hốc trống. Do đó, chất lỏng sẽ theo con đường có ít lực cản nhất và đi qua bất kỳ lỗ nào, do đó sẽ gây rò rỉ. Ngược lại, cửa dao có chứa vòng đệm o-ring đàn hồi hoặc vòng đệm bằng uretan được gắn vào đế van, do đó đảm bảo độ kín với chất lỏng.
Khi có nhu cầu về van cổng, hãy tham khảo ý kiến nhà sản xuất van để tìm hiểu xem chính xác là lại cửa dao hay cửa trượt. Điều này giúp khách hàng lựa chọn đúng chủng loại van theo nhu cầu sử dụng.
